• BIST 100

    10429,05%2,59
  • DOLAR

    32,29% -0,04
  • EURO

    35,08% 0,52
  • GRAM ALTIN

    2403,40% -0,47
  • Ç. ALTIN

    3870,48% 0,00

500 yıllık Kıpçak Türk destanı | Edige Batır

Göksel Öztürk tarafından, Başkurtça ve Türkçe dillerindeki ortak sözcüklerin korunmasına özen gösterilerek günümüz Türkçesi ile hazırlandı. 

Kitap 21.03.2023 23:10:46 0
500 yıllık Kıpçak Türk destanı | Edige Batır

500 yıllık Kıpçak Türk destanı: Edige Batır

VakıfBank Kültür Yayınları’nın yayımladığı “Edige Batır Destanı” Kıpçak Türk halklarının Altın Orda devletine karşı bağımsızlık ve egemenlik savaşını, tarihte yaşamış gerçek bir kahraman savaşçı Edige’nin gözünden anlatıyor. Kitap, akademisyen Göksel Öztürk tarafından, Başkurtça ve Türkçe dillerindeki ortak sözcüklerin korunmasına özen gösterilerek günümüz Türkçesi ile hazırlandı. 

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY) Kıpçak Türk halkları arasında en yaygın destanlardan biri olan “Edige Batır Destanı”nı günümüz Türkçesi ile okura sunuyor. Eser, gerçek hayatta da yaşamış tarihi bir isim olan ve Altın Orda devletinin hakimiyetini sürdürebilmesi için oğlu Moradım ile büyük mücadeleler veren kahraman bir savaşçının hikâyesini anlatıyor. Destanda, Edige’nin yanı sıra Timur Han ve Toktamış gibi 14’üncü yüzyılın tarihi isimleri de yer alıyor. 

Destan, Altın Orda devletinin bulunduğu Hazar Denizi kıyısında geçer. Edige, Urus Han’a karşı Toktamış’ın yanında çarpışır, Toktamış’ın verdiği sözleri tutmaması üzerine araları açılınca Timur Han’a gidip onun yanında Toktamış’a karşı savaşır. Savaşın sonucunda Timur’un galip gelmesi ve Toktamış’ın yenilmesiyle Timur’un en güvendiği adamlardan biri ve devletin Baş Bey’i olarak Altın Orda’yı yirmi beş yıla yakın bir zaman yönetir. Edige’nin desteklediği prenslerin han olduğu Altın Orda, bu devirde yeniden bir yükselme devresine girer, ancak taht entrikaları ve babasının intikamı peşinde koşan Kadirbirdi’nin düşmanlığı sonucunda Edige ve oğlu Muradım öldürülür, Altın Orda da yeniden iç kavgaların getirdiği karışıklığa gömülür. 

261 yıllık el yazması kaynak alındı 

Ünlü Başkurt ozanı Burangolov nüshası olarak bilinen bu çalışma; destanın 500. yıl dönümü kutlamaları kapsamında, 1762 tarihli el yazması kaynak alınarak, M. Borangolov, Rəşit Nigmeti, Bayazit Bikbay ve tarihçi Ebubekir Usmanov tarafından 1940 yılında tamamlandı. Burangolov’un yasağa maruz kalan çalışması, ilk kez 1989 yılında “Agizel” adlı dergide yayımlandı. Akademisyen Göksel Öztürk tarafından hazırlanan eserde, Başkurtça ve Türkçe dillerinde ortak olan kelimelerin korunmasına özen gösterildi. 

Adil, cesur ve cömert bir savaşçı

Destanda yiğitliği, adil hüküm vermesi, akıllılığı ve cömertliği ile ön plana çıkan Edige, bazı tarihi kaynaklarda şöyle tasvir ediliyor. “Yüzü gayet esmer olup, orta boylu, tıknaz vücutlu, akıllı, cömert, güler yüzlü, basiretli ve dirayetli bir adamdı.” Başkurt versiyonu dışında Kazak, Kazan Tatar, Kırım Tatar, Karakalpak, Tatar, Nogay, Özbek, Karakalpak, Türkmen, Dobruca Kırım Tatar versiyonları da bulunan destan, Kıpçak Türk halklarının zengin hayal gücü ve yaratıcılığını kahramanlık teması üzerinden ortaya koyuyor. 

Kitaptan, Edige Batır Destanı  

“Güleç yüzlü halkımın

Göz yaşını göl eden,

Bahadır doğan yurtların

Hepsini de kül eden,

Narıs denilen bir bahadır

Yurdu talan etmeye ordu toplamış,

Bu düşmana savaş açmayıp

Bahadır rahat uyur mu?

Yurdu kana boyandığında

Kan yutan yurdunu

Korumaya koşmayan yiğit,

Yurda bahadır olur mu?

Öz yurduma döneyim,

Baba Tökleş Dağı’na

Çıkıp okumu atayım!

İdili’imi per perişan edip

Halkıma rahat vermeyen,

Malını alıp, acı çektirip

Yurdu talan eden beylerin

Hepsini yurttan kovayım!

Edige’nin bu sözünü Timur sessizce dinledi.”

 

Göksel Öztürk kimdir? 

Giresun, Göreleli memur bir ailenin çocuğu olarak 1963 yılında Üsküdar’da dünyaya gelen Göksel Öztürk, Anadolu Hisarı’nda yetişti. Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora eğitimlerini Marmara Üniversitesi’nde tamamladı. “Azerbaycan Türkçesi Atasözleri ve Deyimleri (Metin-Tercüme-İndeks)” başlıklı yüksek lisans ve “Edige Batır Destanı Başkurt Versiyonu (İnceleme-Metin-Transkripsiyonlu Metin-Çeviri-Dizin)” konulu doktora tezini Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nde Prof. Dr. Emine Gürsoy Naskali danışmanlığında hazırladı ve savundu. Türk Dili ve özellikle Çağdaş Türk Lehçeleri alanında çeşitli yayınları bulunan Öztürk, birçok çağdaş Türk lehçesine aşina olmanın yanında farklı zaman ve sürelerde Kazakistan, Kırgızistan, Azerbaycan, Başkurdistan ve Özbekistan’da alanıyla ilgili akademik araştırmalar ve eğitim öğretim çalışmalarında bulundu. İstanbul Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Kırklareli Üniversitesi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Ardahan Üniversitesi’nde misafir öğretim üyesi olarak görev yaptı. Evli ve bir çocuk babası olan Öztürk, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde çalışmaktadır.

 

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kitabın adı: Edige Batır Destanı

Yazar: Göksel Öztürk

Editör: Prof. Dr. Mehmet Aça

Sayfa sayısı: 264


Kuveyt Türk ‘İş Birliğine En Açık Banka’ seçildi

Palandöken | Tatile çıkmadan araç bakımını yaptırın

Gebze'de çocukların Mezuniyet sevinci kursaklarında kaldı

Sahte sitelerde büyük indirim tuzaklarına dikkat

Uzmanı 2024 YKS’yi değerlendirdi!

İnfo Yatırım, yapay zekâ destekli infox’u tanıttı

Kaliteli ve doğru gıda takviyesinin faydaları

Gazetecileri hedef gösteren Semih Yalçın'a sert uyarı

Türk vatandaşlığını ayağa düşürdüler | 150 liraya vatandaşlık

Demet Ersoy'un şüpheli ölümü | Terastan düşerek can verdi

Ünlüler Hakkasan İstanbul’un yaz partisinde buluştu

Oyuncu Aslıhan Malbora'dan tedavi gören çocukları ziyaret etti

İstanbul'a Anadolu Tramvayı geliyor

Haziran’da dört Tomris Uyar kitabı okurlarla buluşuyor

Konser | Sazların Rengi - Longalar ve Sirtolar

EY: Üretken yapay zekâ, bankacılık sektöründe verimliliği derinden etkiliyor

Altın Bilezik Öğrencilerine İĞDAŞ'ta iş fırsatı

İş Bankası, ihracat kredisi başvuru ve kullanımını dijitale taşıdı

Emre Narin | Hızlı bir başlangıç yaptığımız sezon Kasım sonuna kadar uzayacak

Abdi İbrahim’den 300 kişiye istihdam fırsatı

Geleceğin Kadın Liderleri Programı’nın Yeni Dönem Başvuruları Başladı

Petlas Kurban Bayramı’nda yola çıkacakları uyarıyor

ETi ve Yuvam Dünya Derneği, çocuklara sürdürülebilirlik bilinci aşıladı

İmamoğlu Pendik'te | Türkiye'nin huzuru için büyük bir altyapı

Siemens Türkiye, OSB'lerin geleceği için çalışıyor

Dicle Elektrik Kaçak Elektrik Kullanımı Azaldıkça Şebekeler Güçleniyor

Paribu Harbiye Açıkhava Konserleri başlıyor

Karne hediyesi başarıyı düşürebilir

Yıldızlar, Kurban Bayramı’nda Kıbrıs’ta sahne alıyor

FinTech Kurumlarının En Büyük Yardımcısı Bulut Teknolojisi Olacak

Yükleniyor

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16

YAZARLAR