Mecidiyeköy'de 10 işçiye mezar olan asansör faciasının ardından gözler her gün milyonlarca insanın kullandığı bu araçlara çevrildi. Daha önce Makina Mühendisleri Odası tarafından yayınlanan 'Riskli Asansörler' haritası yeniden gündeme gelirken konunun uzmanları alınacak olan önlemler hakkında önemli uyarılarda bulundu. Yüksek Mühendis Cengiz Uz Türkiye'de asansör denetimlerinin son yıllarda daha da yaygınlaştığını ancak insan kusurunun yüksek olduğuna dikkat çekti. AKIMSAN Asansör’ün Uzman Mühendisi Cengiz Uz, bakın neler söyledi...
Türkiye de asansör kontrolleri önemli ölçüde yapılıyor mu? Türkiye, asansör kazanlarında ön sıralarda mı?
Artık asansör bir inşaatın ya da bir mimarın parçasıdır. İnsan can ve mal güvenliği açısından çok önemlidir. Avrupa normları artık Türkiye standartları içine girmiştir. Asansörlerde proje inşaatlarının projelerine göre yapılması, kontrol edilmesi, yerel yönetimlerinin ruhsat verirken bu projelere nasıl yapıldığına dikkat etmesi gerekmektedir. En önemli şey tabii asansörde, asansör kullanma talimatının tamamen yerine getirilmesi, kurtarma ve çalıştırma uyulmasıdır. Asansör kazası duyulunca akla gelen ilk şey, halat kopmasıdır… Bilirkişi olarak gittiğim kaza araştırmalarında şimdiye kadar en çok rastladığım konu, ya montaj hatasıdır ya da, hız regülatörünün devredışı bırakılmasıyla oluşan vakalardır. Zaman zaman da inşaatın mimarisindenkaynaklanan bir hatalarla da karşılaşabiliyoruz. Halat koptuğu zaman asansör düşmez çünkü asansörde bir değil tam dört tane halat vardır… Dört halat kalınlıktadır.
Halatın bir tanesi, asansör yükünün 16 katını taşıyacak güçtedir. Asansörde en önemli şey kurtarma işidir. Asansör arıza yapabilir, asansör de insanlar kalabilir ama bunları kurtarmak için esaslı ve kurs görmüş elemanlar gereklidir.
-Asansörde kalmış bir kişiyi kurtarmak için neler yapılmalıdır?
Diyelim ki bir asansör herhangi bir kat arasında kalmıştır. Yapılacak olan iş gayet basittir. Oranın operatörü gelir, elektrik hattını keser. Makine dairesine çıkar. Kabini en yakın kat durağına indirir. Ve kurtarma operasyonuna başlar. Fakat bunlar yapılmıyor. Apartman yetkilisi, elindeki yetkili anahtarla, harhangi bir katın arasında kalmış kişiyi kurtarabilmek için en yakın bir yerdeki kapıyı açıyor ve ordan içerideki kişiye “Hadi bu tarafa doğru gel” falan diyor, ayaklarından ya da kafasından tutmaya çalışıyor… İşte asıl yaralanmalar ve ölümler de bu nedenle gerçekleşir. İmar yönetmenliklerine göre asansör içerisindeki kişinin dışarı ile temas etmemesi için her türlü önlemlerin alınması gerekmektedir.
Asansör bakımları hangi aralıklarla yapılıyor?
Yerel yönetimlerde, valiliklerde asansörlerin senelik muayeneleri vardır. Şimdi bu senelik muayenelere A tipi muayene kuruluşları tarafından senede bir yapılmaktadır. Asansörlerin bütün muayeneleri, çalışmaları, sağlıklı güvenlik açılarından bunların bütün kontrolleri yapılır ve bu kontroller yerel yönetimlere bildirirlir. Asansör de 3 kısım risk vardır. Eğer bu asansör kullanılmayacaksa kırmızı ile işaretlenir ve hiçbir şekilde kullanılmaz. Ve yöneticilerinin burada çok önemli sorunları vardır. Bu yöneticilerin gerçekten çok eğitimli olması lazım. Ve yerel yönetimlerin yapmış oldukları toplantılara ve kurslara iştirak etmeleri gerekmektedir. Asansör muayenelerinin, bina yöneticileri tarafından takip edilmesi gerekmektedir. Bakımcı firma her ay gelir periyodik muayenesini yapar.
Peki bazı asansörlerde göstergeler kırılıyor. Buna rağmen işleyiş devam ediyor. Bunların önemi var mı?
Tabii ki çok önemlidir, diyelim ki butonlarda arıza olursa ve asansörlerde bir kayma varsa katta durmuyorsa bunlar hemen bildirilmelidir. Asansör hiçbir zaman belki halatı koptuğu için düşmez ama halatlarda ve kasnaklardaki açılmalardan dolayı her zaman risk vardır. Bunlar bakımlarda ortaya çıkabilecek şeylerdir. Genelde bütün düğmelerin, bütün tesisatların makine dairesindeki bütün elemanların ve bütün kompanetlerin zamanında çalışması gerekmektedir.
Peki asansörün ömrü ne kadardır?
Asansörün ömrü diye bir şey yoktur. Malzemenin yorulması vardır. Asansörün kendisi olarak değişmesinin pek bir önemi yoktur. Ama asansör malzemelerinin yani kompanetlerinin belirli ömürleri vardır. Şu anda yüz senelik bir asansör bile çalışmaktadır. Bakımı yapıldığı sürece asansörlerdeki kaza riski ortadan kalkar.
Genel anlamda daha çok asansörlerde çoçuk kazaları oluyor. Anne ve babalara ne gibi önlemler almalarını tavsiye edersiniz?
Küçük çocukların, ebeveynleri olmadan asansöre binmeleri doğru değildir. Özellikle 7 yaş altı çocukları kesinlikle asansörde yalnız bırakmasınlar.
Asansör bakımları yaptırılmayan binalara ceza veriliyor mu?
Bakımlar yapılmadığı takdirde yerel yönetimler, bunları takip eder. Belediye olmayan yerlerde valilikler kaymakamlıklar belirli bir komisyon kurarlar. Bu komisyonlarda bir pilot bölgesi seçilir. Pilot bölge taranır. Bunların ruhsatları kontrol edilir. Ruhsatsız olanların mutlaka ruhsat almaları gerekmektedir. Ruhsatsız hiçbir asansör kullanılmamalıdır. Ruhsat almamış asansörlerin mutlaka mühürlenmesi ve kullanıma kapatılması gerekmektedir
Binalarda yaşayanlar, asansörlerin kontrollerinin yapılıp yapılmadığını nasıl öğrenebilirler?
Asansörde bir sıkıntı hissettiğinizde mutlaka yöneticilere bildirmelisiniz. Asansör içlerinde bakım yapan firmaların etiketleri vardır, oralardan ve yöneticilerden bilgi alabilirsiniz. Eğer ilgilenilmiyorsa mutlaka belediyeye müracaat edebilirsiniz. Bu çok hassas bir konudur ve mutlaka üzerinde durulmalıdır. Her şahsın kullandığı asansör hakkında bilgi alma hakkı vardır. Can ve mal güvenliği açısından bu çok önemlidir.
Bakım yapılmıyor anlamında da şikayet olabilir mi?
Tabi. Şuan da pek karşılaşmıyoruz. Çünkü her asansörün artık bir firma ile bağlantısı vardır. Bağlantısı olmayan asansör söz konusu olmaz zaten. Ben bir asansör yapacağım kendim çalıştıracağım ruhsat almayacağım diye bir şey söz konusu değildir. Dolayısıyla bütün yöneticiler bu işte artık bilinçlenmişlerdir.
