ICCI 2013'te Enerji Borsası'nı​n gündemi ortaya çıktı

Oturum baþkanlýðýný Dr. Mustafa Kemal Yýlmaz’ýn (Borsa Ýstanbul Genel Müdür Yardýmcýsý) yaptýðý toplantýya Batu Aksoy (Turcas Enerji CEO), Mustafa Karahan (Enerji Ticareti Derneði Yönetim Kurulu Baþkaný), Abdulkadir Ongun (Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlýðý Arz Güvenliði Daire Baþkaný) ve Bora Oruç (Sermaye Piyasasý Kurulu Baþkan Danýþmaný) katýldý.    EPÝAÞ 6 ayda hayata geçecek   Borsa Ýstanbul Genel Müdür Yardýmcýsý Dr. Mustafa Kemal Yýlmaz Elektrik Piyasasý Kanunu’nun elektrik piyasasýnda fiyatlarýn organize piyasada belirlenmesi ve daha þeffaf, daha güvenilir bir piyasa ortamýnýn oluþmasý ve bu vesileyle de enerji piyasasýnýn çok daha etkin iþleyen, öngörülebilir bir yapýya kavuþturulmasýný hedeflediðini söyledi. Yýlmaz ayrýca “6 aylýk sürede EPÝAޒý hayata geçireceðiz, hayata geçtiðinde hem teknik açýdan, hem de þeffaflýk açýsýndan önemli katkýlar saðlayacak. Borsalarýn 2 fonksiyonu var, biri þeffaflýðý saðlamasý ve piyasa oluþumuna imkan vermesi.” diye konuþtu    2023’e kadar 128 milyar dolar yatýrým   Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlýðý Arz Güvenliði Daire Baþkaný Abdulkadir Ongun Türkiye’nin elektrik talep artýþ hýzýnýn yüzde 6 seviyesinde olduðunu, OECD ülkeleri içinde en hýzlý talep artýþý olduðunu, kiþi baþýna 2023 yýlýnda elektrik tüketiminin yaklaþýk 6 bin kW / yýl olacaðýný söyledi. Hidroelektrikte 34 bin MW, kömürde 28 bin MW toplamda ise 122 bin MW’lýk kurulu güce ihtiyaç olacaðýný sözlerine ekleyen Ongun, “Doðalgazda yaklaþýk 9 milyar dolar, hidroelektrikte 36 milyar dolar, kömürde 25 milyar dolar, rüzgarda 19 milyar dolar, nükleerde 21 milyar dolar, iletim ve daðýtým þebekelerinin rehabilitasyonunda da 18 milyar dolarlýk bir yatýrýma ihtiyaç var. Toplamda 2023 yýlýna kadar 128 milyar dolarlýk bir yatýrým ihtiyacýmýz var” dedi. Ongun þöyle devam etti:   “Borsa Ýstanbul, türev ürün piyasalarýnýn iþletildiði bir merkez, EPÝAÞ kapsamýnda spot piyasalar, gün içi ve gün öncesi piyasasý iþletilecek, ilave olarak uzlaþtýrma iþlemi de EPÝAÞ tarafýndan yapýlacak. TEÝAÞ ise dengeleme güç piyasasý ve yan hizmetler piyasasý tabi ki uygun olduðu sürece devam edilecek. Bu yeni yapýyla sektörde özellikle þeffaflýkta, rekabette, optimizasyonda, planlamada, risk yönetiminde, standardizasyonda önemli mesafelerin alýnabileceðini düþünüyoruz, sektörde önemli bir verimlilik artýþý olacak. Borsa Ýstanbul tarafýndan yapýlan türev iþlemler, ticari piyasa katýlýmcýlarý bilgileri gönderecek iþlem yapacaklar ve fiziksel teslimat bilgisi EPÝAޒa gönderilecek. EPÝAÞ ve Borsa Ýstanbul’un ticari bilgileri Takasbank’a göndererek, Takasbank üzerinden teminat transferi gerçekleþtirilecek.”   Fiyat tahmini mekanizmasý çalýþmýyor   Enerji Ticareti Derneði Yönetim Kurulu Baþkaný Mustafa Karahan 100 milyar dolarýn üzerinde yatýrým ihtiyacý olduðunu, yatýrýmýn yapýlabilmesi için piyasayý serbestleþtirmek gerektiðine dikkat çekti. Karahan konuþmasýnda “Eðer bunu yapamazsak ve bu büyümelerle devam edersek, tekrar devlet garantili modele geçmek zorunda kalacaðýz. Piyasada fiyat tahmin mekanizmasý çalýþmýyor, özellikle elektrikte. Bu yatýrýmlarýn finansmaný için de önemli bir þey. Gerçekten kýsa vadeli bir fiyat tahmini yapmak çok zor, fiyatýn neden oluþtuðunu geçmiþe bakarak da çok zor olabiliyor. Bizim için temel yapý önceliði bu, fiyatý tahmin edebiliyor olabilmek. Eðer bu fiziki piyasa ve spot piyasa doðru kurgulanýr ve doðru fiyat endeksi saðlarsak, bunun üzerine kurgulanacak esas vadeli kontratlarýn güvenilir olmasý biraz daha vadeli piyasalarýnda iþlem hacmini artýracak ve güvenilirliðini arttýracak.” þeklinde konuþtu.    Tezgah üstü piyasalara dikkat    Turcas Enerji CEO’su  Batu Aksoy piyasayý serbestleþtirmeden, kamunun enerji piyasalarýndaki hakim pozisyonunu çok daha minimal noktalara indirmeden, kamuyu aslen gözetleyici pozisyonuna tam çekmeden esasýnda hiçbir borsanýn baþarýlý olamayacaðýný savundu. Aksoy, devletin bu iþin ticaretin çýkmasý gerektiðine inandýðýný belirterek, “Bu iþin sistem operatörlüðü ve düzenleyici kurum rollerinde eþit noktalarda tüm açýlardan kalmasý gerektiðine inanýyorum. Ancak bunu gerçekleþtirdiðimiz noktada, en hýzlý þekilde elektrik üretim özelleþtirilmelerinin yapýlmasý saðlanmalý.” dedi. Batu Aksoy þöyle konuþtu:   “EPÝAޒýn hissedarlýk yapýsýnda Borsa Ýstanbul, TEÝAÞ ve BOTAޒýn da sistem operatörleri olarak belli bir hissesi olmalý. Yeter ki bu þirketler ayný anda sistem gözetmeni olmasýnlar, o görevleri EPDK yapsýn. Tezgah üstü piyasalar çok önemli bir araç, tezgah üstü piyasalar da þu an itibariyle bir damga vergisine tabi olmasý ideal bir durum deðil, likiditeyi azalacaktýr. Ancak tezgah üstü piyasalarýn belli bir likiditeye ulaþmasýyla da, enerji borsasýnýn faaliyetlerinin disipline altýna alýnmasýna katkýda bulunacak dengeleyici bir güç olacaktýr.”    Sermaye Piyasasý Kurulu Baþkan Danýþmaný Bora Oruç 2 bin 500 katýlýmcýnýn piyasa verilerine anlýk olarak eriþim saðladýðýný söyleyerek Borsa Ýstanbul’un yaklaþýk 23 tane piyasa veri daðýtýcýsý þirketle anlaþmasý olduðunu finansal araç piyasasý olarak düzenlemeleri ortaklaþa 30 Eylül tarihine kadar sonuçlandýracaklarýný aktardý.