Define haritasý gibi, her bir ayrýntý özenle iþlenmiþ, günümüzden 200 yýl önce hazýrlanan Osmanlý Maden haritalarý bugünlerde maden araþtýrmacýlarýnýn gözdebi dururunda, Osmanlý döneminden günümüze ulaþan Zonguldak maden haritalarý, tarihsel belge niteliði taþýyor. 1890lý yýllarda elle çizilmiþ olmasýna raðmen birçok ayrýntý ve önemli rezerv noktalarýný gösteren haritalar, bu günki maden þirketlerinin de en önemli rehberi. Asýrlýk haritalarda belirtilen yerlerde üretim hâlâ devam ediyor.Osmanlý Ýmparatorluðunun 34. padiþahý Sultan Ýkinci Abdülhamid Hanýn çizdirdiði düþünülen stratejik öneme sahip haritalar, Zonguldak madencilik tarihine ýþýk tutuyor. Gaca mevkiinde kendi halinde bir köy iken, karaelmas olarak ifade edilen taþkömürünün Uzunmehmet tarafýndan 1848 yýlýnda bulunmasýyla kaderi deðiþen Zonguldak, Cumhuriyetin ilk vilayeti olmasýnýn yaný sýra madenciliðin de baþkenti olarak biliniyor. Osmanlý döneminde ilk kez hazýrlanan Zonguldak Maden Havzasýný içeren harita, gün yüzüne çýktý. Türkiye Taþkömürü Kurumu (TTK) Plan Bürosundan temin ettiði haritalarýn halen bölgede faaliyet gösteren maden iþletmeleri için bulunmaz bir nimet olduðunu belirten Maden Topografý Kemal Özkan (53), Bu haritalar sadece madencilik için deðil, üniversitelerin harita ve jeoloji bölümleri için de önemli bir kaynak olma özelliði taþýyor. Yýllar geçmesine raðmen biz hâlâ bu haritalardan yararlanýyoruz. diyor. Özkan, Zonguldak Kozlu ve civarýndaki yerleþim yerlerinin altýnda keþfedilen stratejik maden rezervlerini anlatan haritanýn, bugünkü açýklýðýyla ortaya konmasýnýn insaný hayrete düþürdüðünü kaydediyor. Havza-i Fehmiye Maden Müdüriyet Umumiyesi (Harita Fenniyesi) adýyla hazýrlanan Zonguldak Maden Havzasýnýn ilk Osmanlýca haritasý, Hacý Mehmet Bardýz tarafýndan Türkçeye çevrilmiþ. Bölgedeki maden iþletmelerinin en ince detayýna kadar yazýldýðý Þimal-i Hakiki isimli haritada; Ýncivez beton oluðu, Domuz ini oluðu, Kasaptarla oluðu, Amele kulübeleri, Kasaptarla varageli, Gürgen oluðu, 22 Numaralý Gürgen ocaðý, Yahya efendi evleri ve tarlasý, 24 Numaralý Ýki harman ocaðý, Karþý mahalle, Maden idaresi þimendifer hattý, Baruthane, Mühendis evi, Zonguldak yolu, 194 Numaralý Maksud efendi ocaðý, Kozlu vadisi, Köprü, Harap kýþla, Kozlu, Ýlk Mektep, Beylik bostaný, Kozlu oluðu, Gümrük idaresi, Kozlu koyu, Çarþý, Dere aðzý nokta nokta belirtiliyor.Türkiye Taþkömürü Kurumun-dan emekli maden topografý Kemal Özkan, Maden ocaklarýný 1848 ile 1900lü yýllar arasýnda Osmanlý, 1900 ile 1950 arasýnda ise Fransýzlar iþletiyor. Görmüþ olduðunuz harita planý, Kozlunun Karadeniz sahili ve iç kesimlerini gösteriyor. Bu haritalarda eski Osmanlý dönemine ait her þey ayan beyan gözüküyor. Bu maden haritasý, üniversitelerin harita ve jeoloji bölümleri için bulunmaz bir nimettir. Osmanlý döneminde çizilmiþ bir haritadan bahsediyoruz. Bunu bir öðrenci gelecek ve görecek. Bu Osmanlý döneminde hazýrlanan haritalar, harita ve jeolojiyle ilgilenen üniversitelere de ýþýk kaynaðý olabilecektir. þeklinde konuþtu. Özkan, þunlarý söyledi: 1890lý yýllarda yapýlan ilk haritalar, TTK Plan Bürosu arþivlerinde yer alýyor. Sadece Osmanlý deðil, peþinden 50 yýl boyunca maden iþletmeciliðini yapan Fransýzlarýn el çizimi haritalar da stratejik bir öneme sahip bulunuyor. Ve halen bugün bölgede iþlettiðimiz bütün maden ocaklarý ve madencilik tarihi için bu haritalarý kullanýyoruz.TAÞKÖMÜRÜNÜN HÝKÂYESÝKaraelmasýn, topraðýn baðrýndan çýkýþ hikâyesini ve o dönem yaþanan geliþmeler ise þöyle: Ereðlinin Kestaneci köyünden Uzun Mehmet isimli genç, 1829 yýlýnda taþkömürünü buldu. Taþkömürünün bulunmasýnýn ardýndan havza sýnýrlarýnýn ilk kez belirlendiði Hazine-i Hassa adýna 1848 yýlýnda taþkömürü iþletmeciliði baþlatýldý. Ayný zamanda taþkömürü iþletmeciliðinin baþladýðý yýl olarak kabul edilen 1848 rakamýna Türkiye Taþkömürü Kurumu (TTK) ambleminde yer verildi. Havzanýn iþletilmesi, Sultan Abdülmecit döneminde (1849) Galatalý sarraflara verildi. Ýþ Bankasý 1926da Zonguldak Kömür Havzasýnda Kozlu Kömür Ýþleri TAÞý (Kömüriþ) kurdu. 1983 yýlýnda 96 sayýlý KHK ile bugünkü adý olan Türkiye Taþkömürü Kurumu(TTK) Genel Müdürlüðü kuruldu. Þu anda yaklaþýk 10 bin iþçisi bulunan TTK Genel Müdürlüðü; üretim faaliyetlerini Armutçuk, Amasra, Kozlu, Üzülmez ve Karadon taþkömürü iþletme müesseseleri ile yürütüyor.
Gündem
Yayınlanma: 13 Mayıs 2013 - 06:14







