Diyabet sinsi ilerliyor, göz sağlığını tehdit ediyor
Türk Oftalmoloji Derneği Tıbbi Retina Birimi Başkanı Prof. Dr. Sibel Çalışkan Kadayıfçılar, hem dünyada hem de Türkiye’de diyabetli hastaların yaklaşık yüzde 50’sinin tanı alabildiğini, birçok kişinin diyabet hastası olduğunu ilk kez göz muayenesi sırasında öğrendiğini belirterek hastalığın göz sağlığı üzerindeki etkilerinin ve görme kaybı riskinin altını çizdi.Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun (IDF) 2025 yılında yayımladığı 11. Diyabet Atlası’na göre, Türkiye’de 20-79 yaş aralığında yaklaşık 9,6 milyon diyabetli yetişkin bulunuyor. Yaşa göre standardize edilmiş diyabet görülme oranı yüzde 16,5 olan Türkiye, Avrupa bölgesinde diyabet görülme oranının en yüksek olduğu ülke konumunda. Türk Oftalmoloji Derneği Tıbbi Retina Birimi Başkanı Prof. Dr. Sibel Çalışkan Kadayıfçılar, diyabetin sinsi bir şekilde zarar verdiği organların başında gözün geldiğini belirterek hastaların herhangi bir görme şikâyeti olmasa bile yılda en az bir kez göz muayenesi yaptırmaları gerektiğini söyledi.Diyabet kalıcı görme kaybına neden olabilir
Diyabetin basit ve geçici görme değişikliklerinden kalıcı görme kaybına kadar uzanan farklı sorunlara yol açabileceğini belirten Sibel Çalışkan Kadayıfçılar, diyabetli hastalarda kataraktın daha sık ve daha erken yaşlarda görülebildiğini, bazı hastalarda ise çift görmeye neden olabildiğini ifade etti. En ciddi sorunlardan birinin, görmeyi sağlayan retina tabakasında gelişen diyabetik retinopati olduğunu vurgulayan Kadayıfçılar, hastalığın retina damarlarında hasara, en keskin görmeyi sağlayan makulada ödeme, anormal yeni damar oluşumuna ve bu damarlardan göz içine kanamaya yol açarak görme kaybına neden olabildiğini söyledi.Diyabet göz açısından sinsi bir hastalık
Diyabetin göz tabakasındaki kılcal damarlara zarar vermesiyle ortaya çıkan diyabetik retinopatinin, şeker hastalığına bağlı en yaygın göz komplikasyonu olarak ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Sibel Çalışkan Kadayıfçılar, şöyle devam etti: “Yüksek kan şekerinin retina damarlarında sızıntıya, tıkanmaya ve retinada yetersiz beslenmeye yol açmasıyla ilerleyen bu hastalık, erken evrelerde hiçbir belirti vermeden sinsice seyredebilir ve kontrol altına alınmadığı takdirde körlüğün en önemli nedenlerinden biri haline gelir. Kontrolsüz diyabette hastanın gözlük dereceleri hızla değişebilir. Hasta üç-dört ayda bir gözlüğünü değiştirme ihtiyacı duyuyorsa kan şekerini kontrol etmek gerekir. Diyabet erken yaşta katarakta da yol açabilir. Hastalığın süresi uzadıkça diyabetik retinopati nedeniyle görme kaybı riski de artar. Diyabetik retinopatiye eşlik eden diğer risk faktörleri arasında yüksek tansiyon, yüksek kolesterol düzeyleri, obezite, böbrek hastalığı, kansızlık, uyku apnesi ve gebelik yer alır. Diyabetik makula ödeminin belirtileri bulanık görme, renkleri soluk algılama, cisimlerin şekil ve boyutlarını farklı görme, düz çizgileri dalgalı ya da kesik görmedir. Görme bozukluğuna ve kalıcı görme kaybına neden olabilen diyabetik makula ödemi, hastaların yaşam kalitesini belirgin şekilde düşürerek hem diyabetle hem de hastalığın yol açtığı sorunlarla başa çıkmalarını zorlaştırır. Özellikle çalışma ve üretkenlik çağındaki kişilerde görüldüğünde hem birey hem de toplum açısından önemli bir yük oluşturur.”Erken tanı hayati önem taşıyor
Diyabetli hastaların önemli bir bölümünün hastalığından haberdar olmadığını belirten Prof. Dr. Sibel Çalışkan Kadayıfçılar, hem dünyada hem de Türkiye’de diyabetli kişilerin yaklaşık yüzde 50’sinin tanı alabildiğini, bazı kişilerin diyabet hastası olduğunu ilk kez göz muayenesi sırasında öğrendiğini ifade etti.Diyabetik retinopati ve diyabetik makula ödeminde erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Kadayıfçılar, sözlerini şöyle tamamladı: “Erken tanı için diyabet hastalarının düzenli olarak göz muayenesine gitmesi gerekir. Göz bebeği büyütülerek yapılan göz dibi muayenesi elzemdir. Tanıyı desteklemek amacıyla optik koherens tomografi ve gerektiğinde fundus floresein anjiyografi gibi tetkiklerle retinopatinin derecesi belirlenir ve ihtiyaç halinde tedaviye başlanır. Göz hastalıklarında tedaviye erken başlamak görme kaybını önleyebilir, hatta görme düzeyini artırabilir. Diyabetle ilişkili metabolik bozuklukların düzeltilmesi de tedavinin önemli bir parçasıdır. Kan glukoz düzeylerinin, kan basıncının ve kan yağlarının kontrol altında tutulması; kalp ve böbrek fonksiyonlarının mümkün olduğunca korunması hedeflenmelidir. Bunun yanı sıra düzenli egzersiz yapmak, sigaradan uzak durmak ve sağlıklı kiloyu korumak gibi önlemlerle pek çok risk faktörü değiştirilebilir.” 
